Ο κάθε καλός απολογητής της εποχής μας και θιασώτης της προόδου, δε θα παραλείψει να αναφερθεί σε δαύτες. Είναι σχεδόν συνώνυμο της απελευθέρωσης του ατόμου, ή μάλλον, δείκτης ελευθερίας: όσες περισσότερες έχεις, τόσο πιο ελεύθερος οφείλεις να αισθάνεσαι. Αυτή η χυδαία ποσοτικοποίηση της εμπειρίας του υπάρχειν, έχει κατακλύσει το ανθρώπινο φαντασιακό: απο τα ολοένα και πιο χαι τεκ μεταχρονολογημένα σκουπίδια που σου προσφέρουν 20 υπομενού για να κάνεις ένα απλό τηλεφώνημα, μέχρι το εξυπνο πρόγραμμα υπολογιστή που βιάζεται να σου προσφέρει επιλογές με κάθε κινησή σου, σα σπασαρχίδης μπάτλερ που σου κατσικώθηκε στο ταξίδι, ο σύγχρονος άνθρωπος αντισταθμίζει την πλήρη απουσία ελέγχου στη ζωή του, με μια πληθώρα ανούσιων καθημερινών επιλογών.

Επιλέγω σημαίνει διαλέγω ανάμεσα σε ήδη προκαθορισμένες διαδρομές. Η ζωή για παράδειγμα, διαμορφώνεται, δεν επιλέγεται. Αντίστοιχα, τα προιόντα επιλέγονται, δε διαμορφώνονται. Όσο περισσότερο επιλέγουμε, τόσο λιγότερο διαμορφώνουμε, είτε πρόκειται για τη ζωή μας, είτε για το χειρισμό ενός λειτουργικού συστήματος. Και οι πολίτες, μετατρεπόμενοι σε χρήστες, δεν έχουν παρά “βαθμούς ελευθερίας” (όπως ευρηματικά, αν και κομμάτι ωμά, αποκαλείται το εύρος επιλογών στη χρήση εικονικών περιβάλλοντων), με άλλα λόγια, καθόλου ελευθερία, εξαρχής.

Το τοπίο των πολλαπλών επιλογών, είναι ένα τοπίο κατεξοχήν καταναλωτικό. Η πληθώρα των επιλογών στην ανθρώπινη ζωή, αποκρυσταλλώνεται στην αυξημένη κατανάλωση πληροφοριών. Ο άνθρωπος είτε μέσω της οθόνης του, ή, και αυτό είναι ακόμα πιο τραγικό, ταξιδεύοντας -απο το ένα πανομοιότυπο αεροδρόμιο στο άλλο, ή απο το ολ ινκλούσιβ στρατόπεδο συγκέντρωσης της ρόδου στο ολ ινκλούσιβ στρατόπεδο συγκέντρωσης στη σιχανουκβίλ- κινείται στη ζωή και στον κόσμο, ελισσόμενος ανάμεσα σε πληθώρα σεξουαλικών, ενημερωτικών, κοινωνικοδιχτυακών και διακυβερνητικών επιλογών, με την άνεση κάποιου που ψωνίζει χρόνια απο το amazon.

Στην πλειοψηφία των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, οι πολλαπλές επιλογές δυσχεραίνουν τις διαδικασίες. Όταν παίζει μόνο ένα πάρτυ στην περιοχή σου, το πιο πιθανό είναι ότι αναγκαστικά θα συνεισφέρεις με τον έναν ή τον άλλο τρόπο ώστε να είναι καλό. όταν παίζουν πολλά, θα περιφερθείς σε δαύτα ως καταναλωτής, εξασφαλίζοντας πολλαπλές επιλογές στην ανία σου. Αντίστοιχα, πριν την απελευθέρωση του ραδιοφώνου, τα λίγα κρατικά κανάλια, εμπεριείχαν αναγκαστικά και σοβαρές εκπομπές μουσικής και λόγου, ενώ τα πειρατικά εγχειρήματα, έδιναν χώρο και σε πιο αντεργκράουντ φωνές. Η πληθώρα των ιδιωτικών καναλιών εξασφάλισε ένα τοπίο γενικευμένης αισθητικής υποβάθμισης, όπου οι σοβαροί παραγωγοί έριξαν κάθετα το επίπεδό τους, ως αντάλλαγμα του νέου μισθολογίου τους και οι πειρατικοί σταθμοί κυνηγήθηκαν και έκλεισαν, για να επικρατήσει ένα ενιαίο καθεστώς προπαγάνδας και χυδαιότητας, πολλαπλών επιλογών. Ή, για να περιγράψουμε κάτι που όλοι έχουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο βιώσει, όταν στηρίζεσαι στο σταθερό τηλέφωνο ή την αλληλογραφία για να κανονίσεις μια συνάντηση, εξασφαλιζεις ένα κάποιο νόημα σε δαύτη, αφού χρειάζεται ένας βαθμός σοβαρότητας στην επιθυμία σου να βρεθείς με τον άλλον. Στην εποχή του φειςμπουκ και του κινητού τηλέφωνου, οι συναντήσεις απαιτούν ένα σκασμό μηνύματα, αφού γίνονται με γνώμονα όχι τη συγκέντρωση της επιθυμίας, αλλά τον κατακερματισμό της – σε μια πληθώρα πανομοιότυπων επιλογών.

Η απόσπαση προσοχής είναι όμως η λιγότερο σοβαρή απο τις συνέπειες των πολλαπλών επιλογών, για την ανθρώπινη νόηση. Η πρωτεύουσα είναι αδιαμφισβήτητα η διανοητική καθυστέρηση. Περιτριγυριζόμαστε ολοένα και περισσότερο απο εικονικές και φυσικές συσκευές, οι οποίες για να λειτουργήσουν απαιτούν μια αλληλεπίδραση , έναν κάποιας μορφής διάλογο, μαζί μας. Απο τα έξυπνα κινητά μέχρι το θερμαντικό σώμα του internet of things, που απαιτεί να γνωρίσει τις θερμαντικές σου συνήθειες για να λειτουργήσει, ξοδεύουμε το μεγαλύτερο τμήμα της ημέρας συνδιαλεγόμενοι με εξαιρετικά χαμηλού επιπέδου, στα όρια του γελοίου, μικρές, σπασαρχίδικες νοήσεις. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος εκπαιδεύεται να επικοινωνεί με εμότικον, συντμήσεις, δυο το πολύ αράδες κειμένου, να συνδιαλέγεται όλη την ημέρα με την άλφα ή βήτα συσκευή και τη γαμημένη έξυπνη λειτουργία της, με άλλα λόγια διαμορφώνεται καταλλήλως ώστε να αντεπεξέρχεται σε ένα καθεστώς εξαιρετικά μειωμένης διανοητικής λειτουργίας. Ένα εργαλείο, ένα σκαρπέλο ή ένα συνθεσάιζερ, απαιτεί την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την εκλέπτυνση των ανθρώπινων χειρισμών. οι έξυπνες συσκευές με το προκαθορισμένο, πολλαπλών επιλογών μενού τους, σε αναγκάζουν σε ένα μίνι διάλογο με την καφετιέρα σου, μόνο και μόνο για να φτιάξει ένα γαμημένο καφέ. Η επιστήμη της τεχνητής νοημοσύνης  δείχνει ότι εν τέλει θα εκπληρώσει την υποσχεσή της για μηχανές με ανθρώπινα επίπεδα νοημοσύνης, όχι λόγω  της εξέλιξης των μηχανών, αλλά λόγω της αποβλάκωσης του ανθρώπου.

Αυτό βέβαια που κάνει τις πολλαπλές επιλογές αγαπημένο τέχνασμα των σύγχρονων εξουσιών, πέρα απο την προαναφερθείσα και εξαιρετικά βολική αποβλάκωση των υπηκόων, είναι η συνενοχή. Αν πρόκειται να κυβερνιέσαι απο αποκτηνωμένα, αιμοσταγή καθάρματα, είναι πολύ καλύτερα αυτά να διορίζονται με γνώμονα το βαθμό αιμομιξίας, παρά να αναγκάζεσαι να τα επιλέγεις, ψηφιζοντάς τα. Ή αλλιώς, αν η ενημέρωση καθορίζεται απο μια γενικευμένη κρατική και αγοραία προπαγάνδα, είναι πολύ καλύτερο να έχεις ένα μόνο κρατικό κανάλι, ώστε αναγκαστικά να δημιουργήσεις ή να αναζητήσεις υπόγειες μορφές επικοινωνίας και ενημέρωσης, παρά να χρειάζεται να ξοδέψεις τη μισή σου μέρα μέσα στα σκατά για να βρεις λίγα ψήγματα αλήθειας. Ψηφίζοντας, επιλέγοντας μπλογκ και ιστότοπους, ανταλλάσσοντας κοινοτοπίες σε κοινωνικά δίχτυα και τουίττερ, καταλαμβάνεσαι απο την ψευδαίσθηση της συμμετοχής στη διαμόρφωση του συστήματος. Φυσικά, έχεις την ίδια δυνατότητα επιρροής στις αποφάσεις και τις λειτουργίες του, με ένα μουζίκο στη ρωσία του 19ου αιώνα. Η τραγική διαφορά είναι ότι πλέον αισθάνεσαι συνένοχος και άρα, σε αντίθεση με το μουζίκο, είναι σχεδόν απίθανο να επαναστατήσεις.

 

Βοηθήστε το σαιτ μας να έρθει πιο κοντά στις ανάγκες σας, να γίνει η αδιαπραγμάτευτη επιλογή σας στην ψυχαγωγία και ενημέρωση.

Συμμετέχετε στην ψηφοφορία και κερδίστε απίθανα δώρα!

Τι νοιώσατε διαβάζοντας αυτό το κείμενο:

α. αηδία

β. συνενοχή

γ. αγανάκτηση

δ. ανακούφιση

ε. ματαιότητα

στ. πανικό

ζ. υψοφοβία

η. απελπισία

θ. σλιτς (το συναίσθημα, το οποίο δυστυχώς στερείται λέξης, που σε καταλαμβάνει όταν μετά απο μια κρίση διάρροιας στο πρώτο ραντεβού με το αγόρι των ονείρων σου, ανακαλύπτεις ότι δεν υπάρχει ούτε χαρτί, ούτε τρεχούμενο νερό στην τουαλλέτα).

ι.  καούρα