Dr Adder / K. W. Jeter

Αν κάποιος εκδότης είχε δεχθεί να βγάλει το Dr Adder το 1972, τη χρονιά συγγραφής του, θα είχε αποτελέσει –σύμφωνα με τα λεγόμενα του Philip Dick– το πρώτο cyberpunk μυθιστόρημα. Τελικά εκδόθηκε, μέσω της παρέμβασης του Dick, που συνδεόταν φιλικά με τον συγγραφέα του K. W. Jeter, μόλις το 1984· η καθυστέρηση οφείλεται, κατά πάσα πιθανότητα, στις ακραίες περιγραφές βίας και σεξ, όπως και στη χαλαρή δομή και την κατά σημεία ελλιπή αφήγηση και χαρακτηρολογία του. (Ο όρος cyberpunk εισάγεται από τον William Gibson στον Νευρομάντη του 1984, ενώ ο Jeter είναι ο εμπνευστής του όρου steampunk.) Το έλλειμμα λογοτεχνικής στιβαρότητας, όμως, εξισορροπείται από την αποτύπωση μιας δυστοπίας ισάξιας των προαναφερθέντων Dick και Gibson, ενός μέλλοντος που έκτοτε πραγματώνεται με όλο και πιο φρενήρεις ρυθμούς.

Dr Adder1

Ο τόπος είναι μια μελλοντική Αμερική με προηγμένη τεχνολογία, ιδίως στη βιολογία και την ηλεκτρονική, ένα κοινωνικό περιβάλλον όπου οι ανισότητες έχουν βαθύνει και το οποίο διέπεται από μια ακραία ωφελιμιστική νοοτροπία, μετατρέποντας το πεδίο των ανθρώπινων σχέσεων σε αμιγώς υπολογιστική διαδικασία. Το κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου είναι ο νεαρός E. Allen Limmit, εργαζόμενος σε ένα πορνείο στο Phoenix, παράρτημα της “Φάρμας Αυγών”, όπου εκτρέφονται γενετικά μεταλλαγμένες ευφυείς γιγαντιαίες κότες των οποίων τα αυγά χρησιμοποιούνται στην παραγωγή εκατοντάδων προϊόντων διατροφής. Το πορνείο, όπως ενίοτε και οι κότες, λειτουργεί προς εκτόνωση των εργαζομένων της φάρμας.

Ο Limmit παρατά το ζοφερό αυτό σκηνικό και την τεράστια συλλογή βιβλίων επιστημονικής φαντασίας που διαθέτει για να βρει την τύχη του στο Los Angeles, όπου θα προσπαθήσει να πουλήσει ένα απαγορευμένο υπερόπλο υψηλής τεχνολογίας έναντι μεγάλης αμοιβής στο σκοτεινό υποκείμενο ονόματι Dr Adder. Ο τελευταίος ζει σε μια περιθωριακή περιοχή του Los Angeles που κατοικείται κυρίως από ντήλερ προηγμένων ψυχοτρόπων ουσιών, χειρουργικά μεταλλαγμένες πόρνες, και άλλα περιθωριακά άτομα, γνωστό σαν “Εφαπτομένη” (Intreface=διεπαφή, σημείο σύνδεσης).

Η Εφαπτομένη είναι το σύνορο μεταξύ του Los Angeles των εξαθλιωμένων και του Orange County, ενός εξαιρετικά όμορφου και οργανωμένου προάστιου-αντίποδα της Εφαπτομένης, όπου κατοικούν οι εύποροι και κυριαρχεί η ηθική τάξη του John Mox. Όλα είναι οργανωμένα, καθαρά, τακτοποιημένα, μα γρήγορα γίνεται αντιληπτό ότι και αυτή είναι μια κοινωνία εξίσου δυστοπική με την Εφαπτομένη, κατοικούμενη από πουριτανούς, παράφρονες και έφηβους που όταν δεν παρακολουθούν τις εκπαιδευτικές εκπομπές με παρουσιαστές ζόμπι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας, πληρώνουν αδρά για αυτοκαταστρεφόμενες φωτογραφίες του Dr Adder και των πορνών που κατασκευάζει.

Ο Adder είναι ο απόλυτος κυρίαρχος της Εφαπτομένης, αντλώντας την δύναμή του από την ικανότητα να εισέρχεται στο υποσυνείδητο των ανθρώπων, ανακαλύπτοντας τις πιο βαθιές και σκοτεινές επιθυμίες τους. Ανασύροντας τις σεξουαλικές φαντασιώσεις των πελατών του, τις εγγράφει κατόπιν ως παραμορφώσεις και ακρωτηριασμούς. Ταυτόχρονα συνιστά κάποιου είδους σύμβολο αντίστασης του περιθωρίου, ως ο μεγαλύτερος εχθρός του εξουσιομανή και συντηρητικού John Mox, ηθικολόγου τηλευαγγελιστή που ελέγχει την τηλεόραση και τις επικοινωνίες, διοικώντας παράλληλα τους ΗΔ-ίτες (Ηθικές Δυνάμεις), μια ομάδα δολοφόνων την οποία στρέφει ενάντια σε όσους θεωρεί σεξουαλικά διεφθαρμένους. Η μόνη πηγή εναλλακτικής πληροφόρησης είναι το πειρατικό Radio KCID· βασικό στοιχείο του μυθιστορήματος. Το λειτουργεί ένας γέρος άντρας  (φιγούρα που παραπέμπει στον Philip Dick [KCID αναγραμματισμός του DICK]) που εκπέμπει από ένα φορητό πομπό που κουβαλά πάντα μαζί του, αναφορά στους παράνομους σταθμούς της αντικουλτούρας των ΗΠΑ στα 60ies, στον Άντρα στο Ψηλό Κάστρο του Dick, αλλά και στην αγάπη του τελευταίου για τη λεγόμενη κλασική μουσική. Η μουσική που παίζει είναι σχεδόν πάντα τμήματα της όπερας Wozzeck του Αlban Berg, αποσπάσματα που παραθέτει στα γερμανικά ο Jeter και παραπέμπουν επίσης σε μηνύματα  των freeform ραδιοφωνικών σταθμών.

Η αντεπανάσταση του John Mox οδηγεί τον Limmit σε λαβυρινθώδεις υπόγειες διαδρομές στους υπονόμους του Los Angeles, (μοτίβο που επαναλαμβάνεται και στο μυθιστόρημα του Jeter Farewell Horizontal), ένα απίστευτα βρωμερό περιβάλλον του οποίου οι κάτοικοι τρέφονται είτε με ποντικούς των υπονόμων είτε με “ανθρώπους από πάνω”. Εκεί, ο πρωταγωνιστής βιώνει πρωτόγνωρες σεξουαλικές εμπειρίες με την οδηγό του, χάνοντας την αίσθηση του χρόνου και κατά συμβολικό τρόπο και τον παλιό του εαυτό, έως ότου αλλαγμένος πλέον ξαναβγαίνει στην επιφάνεια.

Καθώς η ροή της ιστορίας προχωράει, αλληλοδιαπλέκονται αδίστακτοι πράκτορες κρατικών και παρακρατικών υπηρεσιών (οι οποίοι συνήθως βρίσκονται υπό την επήρεια ουσιών), θρησκευτικές αιρέσεις, αναρχικές ομάδες και συνωμοσίες, τηλεοπτική πλύση εγκεφάλου, τεχνητή νοημοσύνη και ένα cyberspace δίκτυο, αντικείμενο και τόπος διαπάλης μεταξύ των αντιμαχόμενων κόσμων. Οδεύοντας προς το τέλος της ιστορίας τα παραπάνω αναμειγνύονται χαοτικά, συγκλίνοντας σε ένα παραλήρημα μεγάλης έντασης που θυμίζει bad trip.

dr.adder2

Μα η σύνοψη του βιβλίου του Jeter δεν μπορεί να αποδώσει την πληθώρα εικόνων και πληροφοριών που κάποιες φορές δείχνουν (εμπρόθετα) αντιφατικές. Τα όρια μεταξύ των βασικών χαρακτήρων, όπως και το πρόσημο του καθενός, δεν συγκροτούνται με αυστηρότητα, συνυπάρχοντας σε μια γκρίζα ζώνη. Μας δίνεται η εντύπωση ότι ο Limmit παρατά τη συλλογή του από βιβλία επιστημονικής φαντασίας για να καταδυθεί σε ένα εντελώς δικό του κόσμο (το Los Angeles) όπου όλοι και όλα είναι στοιχεία της δικής του προσωπικότητας. Ο Mox ενσαρκώνει μια ισχυρή μορφή του υπερεγώ, αποκομμένη από το σώμα, το οποίο παρουσιάζεται ως εμπόδιο στην επιθυμία του για ολοκληρωτικό έλεγχο, στη βάση μιας αξιωματικής λογικής που αποτελεί και η ίδια προϊόν προκαταλήψεων χιλιάδων ετών πολιτισμού και καταπίεσης των θεμελιωδών ορμών του σώματος. Το αποστειρωμένα εύτακτο Orange County αντικαθρεφτίζεται στην Εφαπτομένη ως βασίλειο του Adder, όπου τα στοιχεία του σωματικού και του χθόνιου εκβάλλουν σε έναν εξίσου εφιαλτικό περιβάλλον, που κυριαρχείται πλήρως από την ισχύ του ενστίκτου.

Στο σύμπαν του Dr Adder οι σεξουαλικές φαντασιώσεις σωματοποιούνται και έτσι υπό μια έννοια παύουν να υπάρχουν. Υπάρχουν μόνο σεξουαλικά αντικείμενα-φορείς τους και η χρήση τους είναι δυνατή αν ο πελάτης πληρώσει το αντίστοιχο αντίτιμο. Σε κάποιον βαθμό, προεικονίζεται εδώ η απόλυτη εμπορευματοποίηση του σεξ στην εποχή του internet όπου για κάθε επιθυμία υπάρχει η ανάλογη εικονοποίησή της, για κάθε βίτσιο ένα site που επιτρέπει την απόλαυσή του.

Ο Limmit (=όριο) θα περάσει από τους δύο κόσμους, όπως και από τον υπόκοσμο (under≈Adder) των υπονόμων, για να παρακολουθήσει την τελική μάχη μεταξύ του Mox-Πατέρα και του Adder, που εκτυλίσσεται συγχρόνως στο κυβερνοδιάστημα και στον κοινό χώρο της αλλοιωμένης συνείδησης των πρωταγωνιστών –μια συνήθης διασύνδεση στην ευρύτερη αντικουλτούρα της δεκαετίας του ‘60. Καθώς η έκβαση της αποφασίζεται στη βάση μιας από μηχανής θυσίας, μια εξέγερση ξεσπά από τους πληβείους του Los Angeles.

Το Dr Adder είναι ένα καταιγιστικό μυθιστόρημα, αρκετά δυνατό και πλούσιο ώστε να διευρύνει την επιστημονική φαντασία σε νέες κατευθύνσεις. Δεν πρόκειται για ακρότητα που στοχεύει στην πρόκληση· η αξία του βιβλίου έγκειται πρωτίστως στην άγρια, ωμή και χωρίς φραγμούς περιγραφή του απόλυτου κατακερματισμού των σχέσεων και την απελπισία των high tech-low life υποκειμένων στις σύγχρονες μητροπόλεις. Το μόνο φανταστικό στο διήγημα είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσονται οι χαρακτήρες και είναι ακριβώς αυτή η συνειδητοποίηση που τρομάζει περισσότερο από τις περιγραφές. Μια προσωπική πεποίθηση των τελευταίων χρόνων ότι πλέον ζούμε σε δυστοπία γίνεται ακόμα πιο στέρεη. Οι σχέσεις και τα περιστατικά που απαντώνται καθημερινά στους δρόμους της Αθήνας διαμορφώνουν σταδιακά τη δική μας Εφαπτομένη· φανταζόμαστε το αρχηγείο του Dr Adder να αναδύεται σε ένα παρακμιακό στενό του κέντρου της πόλης.

 

υ.γ. Μαζί με τις Πόλεις της Κόκκινης Νύχτας του William Burroughs, τον Νευρομάντη του William Gimson και τα Τρία Στίγματα του Πάλμερ Έλντριτς του Philip Dick θεωρώ ότι αποτελεί ιδανική τετραλογία για τη θεματική του cyberpunk. Στα ελληνικά το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μέδουσα, σε μετάφραση Δημήτρη Αρβανίτη.

υ.γ.(2) Ευχαριστώ θερμά τον φίλο που μου πρότεινε να διαβάσω αυτό το -μέχρι πρότινος άγνωστο σε μένα- βιβλίο, όσο και για την ουσιαστική συμβολή του στην συγγραφή αυτού του κειμένου.

 

Dr-Adder3