Νεκυια / Gensho Umewaka – Μιχαηλ Μαρμαρινος

Αν υποστήριζα ότι έχω εμπειρία από ιαπωνικό θέατρο και ειδικότερα από θέατρο Νο θα ήταν ψέμα καραμπινάτο. Και δεν είναι ότι έχω κάποιο ανυπέρβλητο ηθικό φραγμό με το ψέμα, όσο ότι τρομάζω με την μπουρδολογία που αναγκαστικά θα συνόδευε έναν τόσο ανεδαφικό ισχυρισμό. Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο περίπλοκα όταν στο παραπάνω (θέατρο Νο) έρχεται να προστεθεί η ραψωδία Λ της Οδύσσειας και να το μετουσιώσει σε κάτι που βρίσκεται μεταξύ της τελετουργίας, του αρχαίου δράματος και του σύγχρονου θεάτρου, όλα αυτά με φόντο την Επίδαυρο. Παραθέτω ωστόσο τις εντυπώσεις που μου γεννήθηκαν και ελπίζω στις δικές σας απόψεις για τον εμπλουτισμό της κουβέντας αυτής.

Η παράσταση μας έφερε πολύ γρήγορα αντιμέτωπους με την τηλεορασόπληκτη αισθητική που λυμαίνεται τα μυαλά μας. Όταν γύρω μας η trash αισθητική παρελαύνει καθημερινά, είναι αναμενόμενο να φανεί ξένο ένα βίωμα που βασίζεται στην εσωτερική ένταση, την βραδύτητα και την λεπτομέρεια. Η βουλιμία για γρήγορα, έντονα, εύπεπτα και εξωστρεφή θεάματα πιστεύω ότι αποτελεί την κύρια αιτία για τις εσπευσμένες αποχωρήσεις. Το θέατρο Νο μας έδειξε ότι μπορεί να συμπυκνώσει εντάσεις και να δημιουργήσει ατμόσφαιρες και ποιότητες χωρίς σκηνικό θόρυβο. Η ζυγιασμένη, μελετημένη βήμα προς βήμα είσοδος του θιάσου στην κεντρική σκηνή όρισε εξαρχής το κλίμα της παράστασης. Συνεχής ρυθμός και μουσικότητα στις απαγγελίες, απόλυτος έλεγχος της σκηνικής γεωμετρίας, ακρίβεια και λεπτότητα δόμησαν ένα πεδίο δυνάμεων χωρίς κενά και δυσαρμονίες.

Ένας ξύλινος διάδρομος ένωνε την πύλη με την (λιτή και μικρή) κεντρική σκηνή ενώ ο χορός και οι ηθοποιοί συνοδεύονταν από έναν αυλό και τεσσάρα τυμπάνα. Διακριτικοί φωτισμοί και καλαίσθητα κουστούμια που με έναν γοητευτικό τρόπο ήταν παραδοσιακά και space ταυτόχρονα συμπλήρωναν το αισθητικό τοπίο. Η σοβαρότητα και η βαθιά αφοσίωση με την οποία ο ιαπωνικός θίασος αντιμετώπιζε το αντικείμενό του ήταν κάτι παραπάνω από εμφανής και τόσο η αφαιρετική κινησιολογία όσο και ο ιδιαίτερα μελωδικός, βαθύς και επιβλητικός τρόπος απαγγελίας δημιούργησαν ένα καθηλωτικό αποτέλεσμα. Στο κλείσιμο δε του έργου, η μακρόσυρτη έξοδος που συνόδευε τα τελευταία κομμάτια της ραψωδίας, γεμάτη απλότητα και ένταση, οδήγησε ένα μέρος του κοινού σε πρόωρο, αμήχανο και επανειλημμένο χειροκρότημα. Η ελαφρώς ανυψωμένη σκηνή δεν επέτρεψε στον θίασο να πατήσει στο έδαφος της Επιδαύρου, εκφράζοντας έτσι με απλότητα τον σεβασμό τους, ενώ ο Μ. Μαρμαρινός σε μια παρόμοια λογική δεν ανέβηκε στην σκηνή κατά το χειροκρότημα.

Στην Νέκυια, η φόρμα του θεάτρου Νο, μαζί με την ιαπωνική κουλτούρα που το συνοδεύει, συνάντησε το αρχαίο δράμα κειμενικά και χωροταξικά. Πέρα από την υψηλή αισθητική αξία του εγχειρήματος θεωρώ επιτυχές το πείραμα του Μ. Μαρμαρινού γιατί ζύμωσε δημιουργικά δύο μεγάλες καλλιτεχνικές παραδόσεις, διακρίνοντας τον κοινό τόπο πίσω από τις πολιτισμικές διαφορές. Το αποτέλεσμα καταγράφεται σαν ένα άνοιγμα προς μεθοδολογικά εργαλεία που δυνητικά με προσεκτική χρήση και έρευνα, μπορούν να εμπλουτίσουν πρωτοποριακά την θεατρική εμπειρία και να εκκινήσουν έναν διάλογο προς νέες δραματουργικές προσεγγίσεις.
Τέλος, αν θεωρήσουμε την Νέκυια μια προσπάθεια πειραματισμού που θα δώσει υλικό και έμπνευση για αντίστοιχες μελλοντικές προσμίξεις καλούμαστε πέραν του αισθητικού να εξετάσουμε και τον κοινωνικό ρόλο, τις καλλιτεχνικές, πολιτικές και υπαρξιακές τάσεις που κάθε φόρμα θεάτρου εξυπηρετεί. Επί του συγκεκριμένου λοιπόν αναρωτιέμαι:

Κατά πόσο η δομή και το εννοιολογικό πλαίσιο που συνοδεύει το θέατρο Νο του επιτρέπουν να συμπλεύσει οργανικά με το αρχαίο δράμα και να ενεργοποιήσει συναφείς υπαρξιακούς, κοινωνικούς και πολιτικούς προβληματισμούς; Τι συμπεράσματα βγαίνουν από μια ενδεχόμενη αρνητική απάντηση και τι προοπτικές ανοίγουν από μια θετική;

Φυσικά, περιμένω τις απόψεις σας…

 

 

Συντελεστές

Μετάφραση: Δ.Ν. Μαρωνίτης
Κείμενα στα ιαπωνικά: Kenichi Kasai
Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία: Μιχαήλ Μαρμαρινός σε συνεργασία με τον Rokuro Gensho Umewaka
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Οργάνωση παραγωγής: Ρένα Ανδρεαδάκη
Διεύθυνση σκηνής: Masaharu Tabikawa
Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Rokuro Gensho Umewaka, Yoshimasa Kanze, Norishige Yamamoto, Norihide Yamamoto, Seigo Mikuriya, Masamichi Yamazaki, Yasuharu Odagiri, Naotaka Kakuto, Takayuki Matsuyama, Kohei Kawaguchi, Motonori Umewaka, Masaki Umano, Kengo Tanimoto, Yuichiro Umawaka, Moe Nishio
Μουσικοί: Manabu Takeichi, Genjiro Okura, Tatsushi Narita, Hirotada Kamei, Mitsunori Maekawa
Εκτέλεση παραγωγής: Tomoko Nishio

Οι φωτογραφίες είναι της Εύης Φυλακτού και αναδημοσιεύονται από εδώ.